Jak rozmawiać z dzieckiem o emocjach i świecie gier?

Coraz częściej w raportach z badań zwraca się uwagę na rolę rodziców i opiekunów w tworzeniu warunków sprzyjających pozytywnym efektom gier komputerowych.

Okazując zainteresowanie światem gier dziecka oraz jego przeżyciami z nimi związanymi, dorośli wzmacniają więź z dzieckiem, pomagają mu lepiej rozumieć własne emocje i doświadczenia. Tym samym pomagają mu rozwijać umiejętność regulacji emocji i samokontroli¹. Według raportu australijskiego eSafety Commissioner (2024) ponad połowa badanych dzieci w wieku 8-12 lat deklarowała, że chciałaby, aby rodzice grali razem z nimi. Autorzy raportu podkreślają, że zaangażowanie rodziców w świat gier dziecka sprzyja jego bezpieczeństwu online, zmniejsza ryzyko narażenia na zagrożenia oraz ułatwia rozmowę o doświadczeniach w Internecie².

Badania eksperymentalne przeprowadzone w Hiszpanii na niewielkiej próbie ponad 130 dzieci i 42 rodziców, choć obejmowały krótką perspektywę czasową, przyniosły obiecujące wyniki, które wymagają dalszych długoterminowych analiz. Wykazały, że dzieci, które grały w edukacyjną grę razem z rodzicami angażującymi się w ten proces m.in. poprzez prowadzenie rozmów z nimi, osiągnęły znacznie większe postępy w regulacji emocji, autonomii i kompetencjach społecznych niż te, które grały bez takiego wsparcia lub nie brały udziału w tym programie badawczym³. Wyniki badań pokazują, że rola dorosłych nie sprowadza się więc jedynie do kontrolowania czasu, jaki dziecko spędza przed ekranem, lecz do aktywnego towarzyszenia mu w świecie cyfrowym.

Zagraj z dzieckiem

Nie chodzi o to, byś stał(a) się kolegą czy koleżanką do wspólnego grania. Ważniejsze jest, by poznać grę i zrozumieć, dlaczego tak bardzo wciąga twoje dziecko. To pokazuje mu, że jego świat jest dla ciebie ważny. Wspólne odkrywanie i przeżywanie wzmacniają więź i poczucie bliskości.

Okazuj zainteresowanie światem gier dziecka

Zamiast ograniczać się do pytania: „Ile dziś grałe(a)ś?”, zapytaj, co wydarzyło się w grze, co było ciekawego albo zaskakującego. W ten sposób pokazujesz dziecku, że to, co robi, i jego doświadczenia, zarówno sukcesy, jak i trudności, są dla ciebie ważne.

Przykładowe wypowiedzi:

• Widzę, że ta gra cię naprawdę wciąga. Co najbardziej ci się w niej podoba?
• Na czym ci teraz w tej grze zależy? Do czego dążysz?
• Co dzisiaj było dla ciebie najtrudniejsze/najciekawsze?

Rozmawiaj o emocjach dziecka związanych z grą

To naturalne, że granie wywołuje wiele różnych emocji. Dlatego to świetny moment, by zobaczyć, jak dziecko radzi sobie z rozpoznawaniem i nazywaniem tego, co czuje, i delikatnie je w tym wspierać. Gdy rodzic pomaga dziecku zrozumieć własne emocje, uczy je, jak zamiast działać pod wpływem impulsu zatrzymać się, uspokoić i wybrać bardziej przemyślaną reakcję. Właśnie w ten sposób rozwija refleksyjność, empatię oraz zdolność regulowania emocji. Wspólna rozmowa o tym, co dziecko przeżywa, pomaga mu uczyć się na własnych doświadczeniach i daje poczucie bycia widzianym i rozumianym przez dorosłych.

Przykładowe wypowiedzi oparte na schemacie, w którym łączymy emocję z przyczyną:

• Wydaje mi się, że bardzo rozzłościła się ta przegrana, bo bardzo się starałe(a)ś.
• Mam wrażenie, że zrobiło ci się bardzo smutno, kiedy kolega opuścił grę.
• Chyba bardzo podekscytowałe(a)ś się, że udało się ten trudny poziom pokonać.

Odwołuj się do związków między grą a światem offline

Dzieci często przenoszą emocje i doświadczenia z gier do codzienności. Pojawiają się one w ich zabawach, rozmowach i relacjach. Działa to także w drugą stronę: w grach dzieci potrafią realizować swoje pragnienia i marzenia o możliwościach, których brakuje im w realnym życiu. Rozmowa o tym, jak emocje i zachowania w grze łączą się z doświadczeniami spoza ekranu, rozwija autorefleksję, pomaga lepiej rozumieć siebie, swoje potrzeby i wykorzystywać zdobyte doświadczenia w codziennych sytuacjach. Daje też dziecku poczucie, że jest rozumiane przez rodzica lub opiekuna.

Przykładowe wypowiedzi:

• Czy dobrze myślę, że ta gra wymaga współpracy? Jak się organizujecie? Trochę mi to przypomina waszą pracę nad projektami w szkole. Co o tym myślisz?
• Chyba to, co się wydarzyło, bardzo cię zaskoczyło i trudno ci było się skupić na tym, co się dalej działo. A jak to z tym jest u ciebie poza grami?
• Wiesz, w tej grze możesz robić różne rzeczy, które w prawdziwym życiu są niemożliwe. To jest przyjemne, mieć takie supermoce na zawołanie! Którą z nich chciał(a)byś mieć w normalnym świecie? Dlaczego akurat tę?

Podsumowanie

Towarzyszenie dziecku podczas grania nie musi sprowadzać się jedynie do pilnowania czasu, choć jest to oczywiście ważny element rodzicielskiego wychowania cyfrowego. Aktywne uczestniczenie w tym aspekcie życia dziecka, np. poprzez wspólne granie od czasu do czasu, stwarza okazję do wartościowego spędzania czasu razem, lepszego poznania emocji, potrzeb i sposobu myślenia dziecka oraz wzmocnienia z nim więzi. Dla dziecka natomiast jest to przestrzeń do nauki i rozwoju.

Red.

---

Czy ten artykuł był: